Gady i płazy u weterynarza - kiedy jechać i dlaczego większość chorób bierze się z terrarium

Przy gadach i płazach wizyta u weterynarza wygląda inaczej niż przy psie. Lekarz, zanim spojrzy na zwierzę, zapyta o temperatury, oświetlenie, wilgotność, podłoże i karmienie. To nie jest przesłuchanie ani wstęp do pouczania.

Powód jest taki, że u gadów większość problemów zdrowotnych bierze się z warunków utrzymania, a nie z infekcji czy urazu. Objaw jest końcem łańcucha, którego początek jest w terrarium.

Dlaczego warunki są pierwszym pytaniem

Gady są zwierzętami zmiennocieplnymi. Nie wytwarzają własnego ciepła, tylko regulują temperaturę ciała, przemieszczając się między cieplejszymi a chłodniejszymi miejscami. Od temperatury zależy u nich praktycznie wszystko: trawienie, odporność, aktywność, a nawet to, czy podany lek zadziała.

Gad trzymany w zbyt niskiej temperaturze nie trawi prawidłowo i ma osłabioną odporność - a potem choruje na coś, co wygląda jak osobna choroba, choć przyczyną jest zbyt niska temperatura.

Drugi filar to oświetlenie UVB u gatunków, które go wymagają. Bez niego organizm nie jest w stanie prawidłowo gospodarować wapniem, co prowadzi do poważnych zmian w kościach. To jedna z najczęstszych chorób gadów trzymanych w domach i jednocześnie jedna z tych, którym najłatwiej zapobiec.

Trzeci to wilgotność, od której zależy prawidłowa wylinka, a u płazów po prostu przeżycie - płazy oddychają także przez skórę i są wyjątkowo wrażliwe na jakość wody i otoczenia.

Dlatego dobry lekarz zapyta o te rzeczy najpierw. Jeśli nie zapyta, to jest sygnał, że może nie zajmować się gadami na co dzień.

Po czym poznać, że dzieje się źle

Gady ukrywają chorobę jeszcze skuteczniej niż ssaki, a ich metabolizm jest wolniejszy, więc objawy narastają tygodniami. To oznacza dwie rzeczy: łatwo przeoczyć początek i łatwo zbagatelizować, bo „przecież zawsze siedzi spokojnie”.

Na co patrzeć:

• apetyt - zwłaszcza zmiana dotychczasowego rytmu jedzenia, a nie pojedyncza odmowa; część gatunków ma naturalne okresy niejedzenia i właśnie dlatego trzeba znać swojego zwierzaka

• waga - regularne ważenie jest przy gadach jeszcze ważniejsze niż przy innych zwierzętach, bo zmiany widać na wadze na długo przed tym, jak zobaczysz je okiem

• wylinka - niepełna, płatami, zalegająca na palcach, na ogonie albo wokół oczu

• postawa i ruch - osłabienie, drżenie, trudność z podnoszeniem ciała, kulawizna, nienaturalne ułożenie kończyn

• oddech - oddychanie z otwartym pyskiem, bulgotanie, wydzielina z nozdrzy, unoszenie głowy przy oddychaniu

• jama gębowa - zaczerwienienie, naloty, wydzielina

• skóra i pancerz - przebarwienia, rany, zmiękczenia, u żółwi zmiany na pancerzu

• odchody - brak, biegunka, pasożyty, krew

• oczy - zapadnięte, zamknięte, z wydzieliną

U płazów dochodzi jeszcze wygląd i stan skóry oraz reakcja na dotyk - a także to, że płaz, który nieruchomieje i wysycha, wymaga natychmiastowej reakcji.

Kiedy jechać od razu

• oddychanie z otwartym pyskiem, bulgotanie, wydzielina z nozdrzy

• osłabienie, brak reakcji, bezwład kończyn

• drżenie mięśni, drgawki

• zmiękczenie żuchwy u jaszczurki albo pancerza u żółwia

• rana, oparzenie - zwłaszcza od nieosłoniętego źródła ciepła, co zdarza się częściej, niż mogłoby się wydawać

• wypadnięcie narządu przez kloakę

• samica, która nie jest w stanie złożyć jaj - niepokój, kopanie, wysiłek bez efektu

• zalegająca wylinka wokół oczu albo zaciskająca się na palcach lub ogonie - potrafi doprowadzić do utraty palca

• pogryzienie przez zwierzę karmowe, jeśli było podawane żywe

• brak apetytu dłuższy niż typowy dla gatunku

Płazy: każde nagłe pogorszenie, zmiana koloru albo stanu skóry.

Co zabrać na wizytę i o czym powiedzieć

Przy gadach ta część ma największe znaczenie, bo dobra wizyta zaczyna się od danych.

Przygotuj:

1. dokładne parametry terrarium - temperatura w punkcie grzewczym i w strefie chłodnej, temperatura nocna, wilgotność, czym mierzone

2. informację o oświetleniu - czy jest UVB, jaki typ, jak długo świeci i od kiedy ta konkretna świetlówka jest w użyciu; źródła UVB tracą skuteczność długo przed tym, jak przestaną świecić, a to jeden z najczęstszych niezauważanych błędów

3. opis karmienia - co, jak często, jakie suplementy, jak podawane

4. rodzaj podłoża i wyposażenia

5. zdjęcia albo film całego terrarium - to najprostszy sposób, żeby lekarz zobaczył to, czego nie opiszesz

6. próbkę odchodów, jeśli to możliwe

7. historię - skąd zwierzę pochodzi, od kiedy je masz, czy ma kontakt z innymi gadami

Do transportu: pojemnik odpowiedni do wielkości zwierzęcia, ciemny i zamknięty, utrzymujący ciepło w drodze. Wychłodzenie gada w trakcie transportu pogarsza jego stan i utrudnia badanie. Przy płazach - wilgotne, chłodne środowisko i jak najkrótszy transport.

Czego nie robić

• nie ogrzewaj terrarium kamieniami grzewczymi bez zabezpieczenia i nie stosuj nieosłoniętych źródeł ciepła; oparzenia brzucha u gadów to klasyka, bo zwierzę nie czuje przegrzania tak, jak można by zakładać

• nie ściągaj zalegającej wylinki na siłę - można zerwać skórę razem z nią; z tym jedzie się do lekarza

• nie lecz na własną rękę preparatami z internetu, także „naturalnymi”

• nie zmieniaj drastycznie warunków tuż przed wizytą - lekarz musi zobaczyć stan faktyczny, żeby znaleźć przyczynę

• nie podawaj żywych zwierząt karmowych bez nadzoru - potrafią poranić gada, zwłaszcza gdy ten nie jest głodny

Profilaktyka

Przy gadach profilaktyka to w dziewięćdziesięciu procentach utrzymanie warunków, a nie zabiegi.

• wymieniaj źródło UVB w zalecanym cyklu, nawet jeśli nadal świeci

• mierz temperatury regularnie, w kilku punktach, a nie na oko

• kwarantanna przy nowym zwierzęciu, jeśli masz już inne gady

• badanie po zakupie, zwłaszcza przy zwierzęciu z niepewnego źródła

• przegląd raz w roku u gatunków długowiecznych, a żółwie żyją bardzo długo i warto traktować to serio

• suplementacja dobrana do gatunku - o nią zapytaj lekarza, bo różni się nawet między blisko spokrewnionymi gatunkami

Jedna uwaga ogólna: gady mogą być nosicielami bakterii groźnych dla człowieka, więc mycie rąk po kontakcie ze zwierzęciem i sprzętem jest podstawą, szczególnie w domach z małymi dziećmi.

Jak znaleźć lecznicę

Lekarzy zajmujących się gadami jest w Polsce niewielu i pracują głównie w większych miastach. Dlatego:

• w katalogu szukaj lecznic deklarujących zwierzęta egzotyczne albo wprost gady

• zadzwoń i zapytaj konkretnie o swój gatunek - „przyjmujemy egzotyki” nie zawsze oznacza żółwia wodnego czy węża

• zapytaj, co zrobić poza godzinami

• zapisz kontakt z wyprzedzeniem, razem z adresem; przy gadach szukanie w trybie pilnym prawie zawsze oznacza dojazd do innego miasta

W naszym katalogu możesz odfiltrować lecznice deklarujące opiekę nad zwierzętami egzotycznymi w twojej okolicy.