Starszy pies i kot - co się zmienia i na co zwracać uwagę

Jedno zdanie, wokół którego kręci się cały ten artykuł: większość rzeczy, które właściciele tłumaczą wiekiem, to nie starość, tylko choroba, którą da się leczyć.

Pies, który przestał wchodzić po schodach, zwykle nie „zrobił się leniwy” - zwykle go boli. Kot, który więcej śpi i mniej wskakuje, często nie „uspokoił się z wiekiem”. Wiek nie jest chorobą, ale jest czynnikiem ryzyka dla wielu chorób, a te w większości dobrze reagują na leczenie, jeśli wyłapie się je wcześnie.

Dlatego „to po prostu starość” bywa najkosztowniejszym założeniem, jakie właściciel może przyjąć.

Kiedy zwierzę jest starsze

Nie ma jednej granicy i to nie jest wymijająca odpowiedź.

U psów wiek wejścia w okres senioralny zależy głównie od wielkości: psy dużych i olbrzymich ras starzeją się wyraźnie wcześniej niż małe, a różnica potrafi wynosić kilka lat. Pies rasy olbrzymiej bywa seniorem wtedy, gdy mały pies jest jeszcze w pełni sił.

U kotów granica jest bardziej jednolita, a koty domowe żyją długo - kilkunastoletni kot nie jest dziś niczym wyjątkowym.

Zamiast pilnować konkretnej liczby, zapytaj lekarza przy zwykłej wizycie: od kiedy warto traktować moje zwierzę jak seniora i co to zmienia w planie opieki. Odpowiedź będzie inna dla twojego konkretnego psa niż dla psa z internetu.

Co się zmienia w profilaktyce

Najważniejsza zmiana jest prosta: przegląd raz w roku przestaje wystarczać. U zwierzęcia starszego standardem staje się kontrola co pół roku, bo przy krótszym życiu rok to duży kawał czasu, a choroby przewlekłe rozwijają się po cichu.

Drugi element to badania profilaktyczne, a nie tylko badanie kliniczne. Morfologia, badanie biochemiczne, badanie moczu i pomiar ciśnienia wyłapują rzeczy, których nie widać z zewnątrz. U kotów szczególne znaczenie ma sprawdzanie pracy nerek i tarczycy, bo choroby obu tych narządów są częste.

Trzeci: wartości wyjściowe. Badanie zrobione u zdrowego zwierzęcia daje punkt odniesienia, bez którego kolejny wynik jest tylko liczbą w normie albo poza nią. Ten sam wynik u jednego zwierzęcia może być normalny, a u drugiego oznaczać zmianę.

Szczepienia i ochrona przeciwpasożytnicza pozostają, choć plan może zostać dopasowany do trybu życia i stanu zdrowia - to rozmowa z lekarzem, nie powód do samodzielnego odpuszczania.

Na co patrzeć na co dzień

Objawy u starszych zwierząt rzadko są dramatyczne. Zwykle to powolna zmiana, którą łatwo przeoczyć właśnie dlatego, że dzieje się miesiącami.

• picie i oddawanie moczu - wzmożone pragnienie to jeden z najważniejszych sygnałów na całej tej liście, szczególnie u kotów. Jeśli zauważasz, że miska pustoszeje szybciej albo trzeba częściej sprzątać kuwetę, to jest powód do wizyty, nie do uzupełnienia wody

• masa ciała - zarówno spadek, jak i wzrost. Chudnięcie mimo dobrego apetytu jest sygnałem samym w sobie

• apetyt - nie tylko ilość, ale i sposób jedzenia; zwierzę, które podchodzi do miski i odchodzi, może mieć problem z zębami

• ruch - trudność ze wstawaniem, niechęć do schodów, u kota koniec wskakiwania na parapet. Koty prawie nigdy nie kuleją widocznie, więc ograniczenie skakania bywa jedynym objawem bólu

• sen i aktywność - zmiana rytmu, budzenie się w nocy, chodzenie bez celu

• zachowanie - dezorientacja, wpatrywanie się w ścianę, gubienie się w znanym miejscu, zmiana relacji z domownikami. U starszych zwierząt zdarzają się zmiany poznawcze podobne do otępienia u ludzi i je również da się leczyć

• oddech i kaszel, zwłaszcza po wysiłku albo w nocy

• guzki i zgrubienia - warto raz w miesiącu przejechać rękami po całym zwierzęciu; to zajmuje minutę

• zęby i zapach z pyska - nieprzyjemny zapach nie jest normą wieku, tylko zwykle objawem choroby zębów

• sierść i skóra - u kota zaniedbane, sklejone futro często znaczy, że boli go wylizywanie się, a nie że „przestał dbać”

• wzrok i słuch - wpadanie na przedmioty, brak reakcji na wołanie

• załatwianie się poza kuwetą - u starszego kota to częściej problem zdrowotny albo trudność z wejściem do wysokiej kuwety niż złośliwość

Dom dopasowany do seniora

Duża część komfortu starszego zwierzęcia bierze się nie z leków, tylko z drobnych zmian w mieszkaniu.

Dla psa:

• maty antypoślizgowe na śliskich podłogach; poślizgnięcie boli, a strach przed poślizgnięciem ogranicza ruch bardziej niż sam ból

• legowisko grubsze i cieplejsze, z dala od przeciągów

• rampa albo schodki do samochodu i na kanapę zamiast skakania

• krótsze, ale częstsze spacery - regularny, umiarkowany ruch zwykle pomaga stawom bardziej niż leżenie

• miska na podwyższeniu, jeśli schylanie się jest trudne

Dla kota:

• kuweta z niższym wejściem i ustawiona tak, by nie trzeba było pokonywać schodów

• schodki albo pośrednie poziomy do ulubionych wysokich miejsc, żeby kot nie musiał rezygnować z pionowego terytorium

• miski z wodą w kilku miejscach - starszy kot pije mniej, a zachęcenie go do picia ma realne znaczenie

• ciepłe, spokojne miejsce do spania, z dala od ruchu w domu

• pomoc w pielęgnacji - delikatne szczotkowanie, jeśli kot przestaje sobie radzić

Wspólne: nie przestawiaj mebli, jeśli zwierzę gorzej widzi, i utrzymuj przewidywalny rytm dnia.

Ból, którego nie widać

Ból u starszych zwierząt jest masowo przeoczany.

Zwierzęta nie sygnalizują bólu przewlekłego tak jak człowiek. Nie jęczą, nie skarżą się i zwykle nie kuleją spektakularnie. Zamiast tego po prostu przestają robić to, co robiły wcześniej - wchodzić po schodach, witać przy drzwiach, wskakiwać na łóżko, bawić się.

Sygnały, które warto potraktować jako możliwy ból:

• zmiana ulubionych miejsc do spania na niższe

• niechęć do dotyku w konkretnym miejscu

• drażliwość, której wcześniej nie było

• zmiana postawy, sztywność po wstaniu

• u kota: zaprzestanie wylizywania się i skakania

• dyszenie bez wysiłku u psa

Dobra wiadomość jest taka, że ból przewlekły da się leczyć, a poprawa bywa uderzająca - właściciele często mówią po kilku tygodniach, że pies „odmłodniał”. To nie jest odmłodzenie, tylko ustąpienie bólu, który trwał od dawna.

Jedno ostrzeżenie, które powtarzamy w całym poradniku: nie podawaj zwierzęciu leków przeciwbólowych przeznaczonych dla ludzi. Środki powszechnie dostępne w aptece są dla psów i kotów toksyczne, a u kota mogą zabić.

O co zapytać na przeglądzie

Sześć pytań, które dobrze zadać przy wizycie senioralnej:

1. czy przy moim zwierzęciu warto przejść na przeglądy co pół roku

2. jaki zestaw badań ma sens teraz i co powtarzać

3. czy to, co widzę w domu, to wiek czy objaw - wymień konkretnie, co zauważasz

4. czy zwierzę może odczuwać ból i czy jest co z tym zrobić

5. czy dieta powinna się zmienić przy tym wieku i stanie zdrowia

6. co powinno mnie zaniepokoić między wizytami

Przy trzecim pytaniu przydaje się zapis zmian w czasie i nagranie objawu telefonem (piszemy o tym w artykule o przygotowaniu do wizyty).

Kiedy rozmawiać o trudnych decyzjach

Tego tematu nie da się pominąć.

Warto rozmawiać z lekarzem o jakości życia, zanim sytuacja stanie się nagła. Dobry lekarz pomoże ocenić stan zwierzęcia konkretnie - apetyt, ruchliwość, ból, kontrola potrzeb, zainteresowanie otoczeniem - zamiast zostawiać cię z pytaniem, na które nikt nie chce odpowiadać sam.

Warto też wiedzieć, że wiele lecznic przeprowadza pożegnanie w domu, w znanym zwierzęciu miejscu. Jeśli to rozwiązanie brzmi dla ciebie sensownie, zapytaj o nie wcześniej, a nie w dniu, w którym decyzja już zapadła.

To rozmowa, którą łatwiej odbyć na spokojnie, przy zwykłej wizycie, niż w kryzysie.

Gdzie to ustalić

Przy starszym zwierzęciu ciągłość opieki ma większe znaczenie niż kiedykolwiek - lekarz, który zna twojego psa czy kota od lat, zobaczy zmianę, której nie widać w pojedynczym wyniku.

Jeśli dojazdy stają się trudne, warto sprawdzić, które lecznice w okolicy dojeżdżają do domu; przy zwierzęciu z problemem ruchowym od tego może zależeć, czy w ogóle będzie pod regularną opieką.

W naszym katalogu znajdziesz lecznice w swojej okolicy wraz z adresami, numerami telefonów i zakresem usług, które deklarują.