Sterylizacja i kastracja psa - kiedy, po co i jak wygląda rekonwalescencja

To jedna z niewielu decyzji o zdrowiu psa, którą właściciel podejmuje sam, bez objawów i bez presji czasu. Dlatego bywa odkładana latami i obrasta w opinie ze spacerów.

Poniżej to, co warto wiedzieć, zanim usiądziesz do rozmowy z lekarzem. Konkretnej decyzji ten artykuł nie podejmie za ciebie i nie powinien - zależy od rasy, wieku, płci, charakteru psa i twojej sytuacji.

Najpierw nazewnictwo, bo bywa mylące

W praktyce weterynaryjnej mówi się o dwóch rzeczach:

• kastracja to usunięcie gonad - jąder u samca, jajników u samicy, czasem razem z macicą

• sterylizacja w ścisłym znaczeniu to pozbawienie zdolności rozrodczych bez usuwania gonad

Potocznie o sukach mówi się „sterylizacja”, a o psach „kastracja”, i większość lecznic tak to nazywa w cenniku. Przy umawianiu warto dopytać, o który dokładnie zabieg chodzi, bo to nie jest to samo.

Co zabieg realnie daje

Po stronie korzyści są rzeczy dobrze udokumentowane i warto je znać konkretnie, a nie hasłowo.

U suk:

• eliminacja ryzyka ropomacicza, czyli ciężkiego zakażenia macicy, które u niewysterylizowanych suk w starszym wieku jest realnym zagrożeniem życia i kończy się operacją w trybie nagłym

• zmniejszenie ryzyka nowotworów gruczołu mlekowego, przy czym efekt zależy od tego, przed którą cieczką wykonano zabieg - im wcześniej, tym wyraźniej

• koniec cieczek, a więc krwawień, ściągania psów pod dom i ryzyka niechcianej ciąży

U psów:

• eliminacja ryzyka nowotworów jąder

• ograniczenie problemów z prostatą w starszym wieku

• mniejsza skłonność do ucieczek za suką w cieczce

Wspólne: brak niechcianych miotów. To brzmi banalnie, dopóki taki miot się nie pojawi.

Czego zabieg nie naprawia

Tu jest najwięcej rozczarowań, więc mówimy wprost.

Kastracja nie jest metodą na problemy behawioralne. Może ograniczyć zachowania zależne od hormonów płciowych - znaczenie terenu, ucieczki, natarczywość wobec suk. Nie zmieni psa lękliwego w pewnego siebie, nie usunie agresji wynikającej ze strachu, nie naprawi braku wychowania.

W niektórych przypadkach agresja na tle lękowym po kastracji bywa silniejsza, nie słabsza. Dlatego jeśli powodem rozważania zabiegu są zachowania psa, właściwą kolejnością jest najpierw rozmowa z behawiorystą, a dopiero potem decyzja o zabiegu.

Druga rzecz: po zabiegu zmienia się zapotrzebowanie energetyczne. Pies, który je tyle samo co wcześniej, tyje. To nie jest nieuchronne i nie jest winą zabiegu - to kwestia skorygowania porcji i ruchu. Ale trzeba o tym wiedzieć z góry, a nie odkryć pół roku później.

Kiedy - najtrudniejsze pytanie

Nie ma jednej daty i każdy, kto ją podaje bez pytania o rasę, upraszcza.

Główna oś sporu dotyczy psów dużych ras. Hormony płciowe uczestniczą w zamykaniu chrząstek wzrostowych, więc wczesny zabieg u psa, który będzie ważył czterdzieści kilogramów, może wpływać na rozwój jego układu ruchu. Dlatego u dużych ras częściej rozważa się przesunięcie zabiegu do zakończenia wzrostu.

Przy małych rasach ten argument waży mniej.

U suk dochodzi drugi czynnik: moment względem pierwszej cieczki wpływa na to, jak mocno spada ryzyko nowotworów gruczołu mlekowego. To realny argument za wcześniejszym terminem, który trzeba zestawić z argumentem ortopedycznym.

Te dwa czynniki czasem ciągną w przeciwne strony i właśnie dlatego to jest rozmowa z lekarzem znającym konkretnego psa, a nie decyzja z internetu.

Osobna sytuacja: suka nie jest operowana w trakcie cieczki ani tuż po niej - termin dobiera się między cyklami.

Jak przebiega zabieg

Zabieg wykonuje się w pełnym znieczuleniu. Poprzedza go badanie i zwykle badania krwi, które mają wykluczyć przeciwwskazania. Przed zabiegiem obowiązuje głodówka - o długości decyduje lecznica i tego akurat trzeba trzymać się dokładnie.

U psa zabieg jest prostszy i krótszy. U suki to operacja jamy brzusznej, więc i sam zabieg, i rekonwalescencja są poważniejsze.

Pies zwykle wraca do domu tego samego dnia, jeszcze senny po znieczuleniu. Pierwszej doby bywa apatyczny, może nie chcieć jeść - to typowe.

Rekonwalescencja - dwa tygodnie, które decydują

Większość powikłań po tym zabiegu nie bierze się z samej operacji, tylko z tego, co dzieje się po niej w domu.

Cztery rzeczy, które faktycznie mają znaczenie:

1. Kołnierz albo ubranko pooperacyjne, non stop. Tu właściciele najczęściej odpuszczają, bo pies wygląda na nieszczęśliwego. Wystarczy kilkanaście sekund lizania, żeby szwy się rozeszły albo wdało się zakażenie. Kołnierz zdejmuje lekarz przy kontroli, nie właściciel z litości.

2. Ograniczony ruch. Krótkie spacery na smyczy, bez biegania, skakania na kanapę i zabaw z innymi psami. Pies czuje się dobrze na długo przed zagojeniem się głębszych tkanek.

3. Codzienne oglądanie rany. Lekkie zaczerwienienie i niewielki obrzęk są normalne. Niepokojące są: rozejście się brzegów rany, wyciek, przykry zapach, rosnący obrzęk, gorączka i apatia, która narasta, zamiast ustępować.

4. Kontrola w terminie. Nawet jeśli wszystko wygląda dobrze.

Przy szwach nierozpuszczalnych dochodzi wizyta na ich zdjęcie - termin podaje lecznica.

O co zapytać przed decyzją

Pięć pytań, które warto zadać przy rozmowie:

1. jaki termin jest optymalny dla mojego konkretnego psa i dlaczego właśnie ten

2. jaka dokładnie technika zostanie zastosowana i co obejmuje

3. jakie badania przed zabiegiem i czy są wliczone w cenę

4. co dokładnie wchodzi w cenę - znieczulenie, leki przeciwbólowe do domu, kontrola, zdjęcie szwów

5. jak wygląda opieka pooperacyjna i kto odbiera telefon, jeśli coś zaniepokoi mnie wieczorem

Ostatnie pytanie jest niedoceniane. Warto wiedzieć z góry, czy lecznica ma kontakt po godzinach, czy w razie problemu jedziesz gdzie indziej.

Ile to kosztuje

Nie ma urzędowego cennika, a rozrzut między lecznicami bywa znaczny. Na kwotę wpływa przede wszystkim płeć - u suki to operacja jamy brzusznej, więc jest droższa niż u psa - oraz wielkość zwierzęcia, bo od niej zależy zużycie środków znieczulających.

Warto pytać o kwotę całościową, nie o samą cenę zabiegu: badania przed zabiegiem, znieczulenie, leki do domu, kołnierz, kontrola i zdjęcie szwów potrafią wyraźnie zmienić rachunek.

Sprawdź też, czy twoja gmina nie prowadzi dofinansowania zabiegów - część samorządów finansuje sterylizację w całości lub częściowo, zwykle w ramach programu opieki nad zwierzętami, czasem z limitem miejsc na rok.

Gdzie wykonać zabieg

Sterylizację i kastrację wykonuje większość lecznic z zapleczem chirurgicznym. Przy wyborze liczy się nie tylko cena, ale i to, czy lecznica jest blisko - przez dwa tygodnie po zabiegu możesz tam wracać, a przy niepokojących objawach nie chcesz jechać godzinę w jedną stronę.

W naszym katalogu znajdziesz lecznice w swojej okolicy wraz z adresami i numerami telefonów.